DOANH NHÂN VIỆT NAM: BẢN LĨNH VƯỢT THÁCH THỨC, ĐỔI MỚI SÁNG TẠO ĐỂ VƯƠN TẦM

Nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10, tôn vinh những đóng góp của cộng đồng doanh nghiệp, khẳng định đổi mới sáng tạo là động lực nâng cao năng lực cạnh tranh và vai trò đồng hành của Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số đối với doanh nghiệp ngành Công Thương.

Ngày 13/10 hằng năm là dịp để tôn vinh đội ngũ doanh nhân Việt Nam – những người đang ngày đêm nỗ lực tổ chức sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, đóng góp cho ngân sách nhà nước và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Trong bối cảnh nền kinh tế đứng trước những yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ về công nghệ, mô hình kinh doanh và phương thức sản xuất, tinh thần tiên phong, bản lĩnh vượt khó và khát vọng đổi mới của doanh nghiệp càng có ý nghĩa quan trọng. Đây cũng là thời điểm để khẳng định rằng, đổi mới sáng tạo không chỉ là lựa chọn chiến lược, mà đang trở thành động lực thiết yếu giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, thích ứng với biến động thị trường và phát triển bền vững.

Doanh nghiệp – động lực quan trọng của tăng trưởng và phát triển đất nước

Mỗi doanh nghiệp được hình thành và phát triển đều gắn với một hành trình của ý tưởng, khát vọng và sự nỗ lực bền bỉ. Đằng sau những nhà máy vận hành liên tục, những dây chuyền sản xuất ngày càng hiện đại, những sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam có mặt trên thị trường trong nước và quốc tế là tâm huyết, trí tuệ và bản lĩnh của đội ngũ doanh nhân.

Cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại, đang giữ vai trò quan trọng trong việc tạo ra của cải vật chất, phát triển sản xuất, thúc đẩy lưu thông hàng hóa, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu. Từ công nghiệp chế biến, chế tạo, cơ khí, điện tử, dệt may, da giày đến công nghiệp hỗ trợ và sản xuất hàng tiêu dùng, mỗi doanh nghiệp đều góp phần tạo nên sức sống của nền kinh tế, nâng cao giá trị sản phẩm và khẳng định vị thế hàng hóa Việt Nam.

Đáng trân trọng hơn, đóng góp của doanh nghiệp không chỉ được thể hiện qua doanh thu, lợi nhuận hay quy mô sản xuất, mà còn ở khả năng tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động, phát triển kinh tế địa phương và thực hiện trách nhiệm với cộng đồng. Trong những thời điểm thị trường biến động, chi phí đầu vào gia tăng, sức ép cạnh tranh lớn và yêu cầu của khách hàng ngày càng cao, nhiều doanh nghiệp vẫn kiên trì duy trì sản xuất, tìm kiếm thị trường mới, cải tiến quy trình và từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm.

Những nỗ lực ấy cho thấy bản lĩnh của doanh nhân Việt Nam không chỉ nằm ở khả năng nắm bắt cơ hội, mà còn ở tinh thần vượt khó, sự linh hoạt trong điều hành và quyết tâm theo đuổi mục tiêu phát triển lâu dài.

Tuy nhiên, trong nền kinh tế hiện đại, những thành quả đã đạt được mới chỉ là nền tảng. Để tiếp tục phát triển, doanh nghiệp cần chủ động thay đổi tư duy quản trị, nâng cao năng lực công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và tìm kiếm những phương thức tạo ra giá trị mới. Doanh nhân ngày nay không chỉ là người tổ chức sản xuất, kinh doanh, mà còn phải là người dẫn dắt đổi mới, kiến tạo mô hình kinh doanh và mở ra những hướng phát triển mới cho doanh nghiệp.

Đổi mới sáng tạo – chìa khóa nâng cao năng lực cạnh tranh

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, dữ liệu lớn và các công nghệ sản xuất tiên tiến đang làm thay đổi sâu sắc phương thức vận hành của nền kinh tế. Cùng với đó, xu hướng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, sử dụng hiệu quả tài nguyên và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường đang đặt ra những yêu cầu mới đối với doanh nghiệp.

Trong bối cảnh ấy, lợi thế cạnh tranh không còn chỉ dựa vào nguồn lao động, chi phí sản xuất hay khả năng mở rộng công suất. Doanh nghiệp cần tạo ra giá trị khác biệt thông qua công nghệ, chất lượng sản phẩm, năng suất lao động, năng lực quản trị và khả năng thích ứng với nhu cầu thị trường.

Đổi mới sáng tạo vì thế cần được nhìn nhận như một quá trình liên tục, gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất, kinh doanh và chiến lược phát triển của doanh nghiệp. Đổi mới không nhất thiết phải bắt đầu từ những công nghệ đột phá hay các dự án đầu tư quy mô lớn. Đó có thể là việc cải tiến một công đoạn sản xuất để giảm tỷ lệ sản phẩm lỗi; ứng dụng phần mềm để quản lý đơn hàng và hàng tồn kho; sử dụng dữ liệu để dự báo nhu cầu thị trường; tự động hóa một số khâu sản xuất; hay điều chỉnh quy trình nhằm tiết kiệm nguyên liệu, năng lượng và giảm chi phí vận hành.

Khi được triển khai bài bản, những cải tiến này có thể tạo ra chuyển biến rõ rệt về năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh doanh và khả năng cạnh tranh. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đổi mới sáng tạo càng có ý nghĩa thiết thực bởi đây là con đường giúp tối ưu nguồn lực, nâng cao hiệu quả hoạt động và từng bước thu hẹp khoảng cách công nghệ với các doanh nghiệp có quy mô lớn hơn.

Điều quan trọng là doanh nghiệp cần thay đổi cách tiếp cận: không coi đổi mới sáng tạo là hoạt động riêng lẻ của bộ phận kỹ thuật, cũng không chỉ thực hiện khi có nguồn vốn dư dả, mà phải đưa đổi mới vào quá trình quản trị và vận hành hằng ngày. Mỗi vấn đề trong sản xuất, mỗi yêu cầu mới từ khách hàng và mỗi biến động của thị trường đều có thể trở thành điểm khởi đầu cho một sáng kiến cải tiến.

Để làm được điều đó, doanh nghiệp cần xây dựng môi trường khuyến khích sáng kiến, phát huy trí tuệ của người lao động, chủ động tiếp cận tri thức và công nghệ mới, đồng thời tăng cường hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia và tổ chức hỗ trợ. Khi đổi mới sáng tạo trở thành một phần của văn hóa doanh nghiệp, những ý tưởng hữu ích sẽ có điều kiện được hình thành, thử nghiệm và chuyển hóa thành giá trị thực tế.

Có thể khẳng định, doanh nghiệp chủ động đổi mới sẽ có nhiều cơ hội nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường và tăng khả năng chống chịu trước những biến động. Ngược lại, sự chậm đổi mới có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ tụt hậu về công nghệ, gia tăng chi phí và suy giảm lợi thế cạnh tranh.

Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số – đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp trên hành trình đổi mới

Mặc dù nhận thức về đổi mới sáng tạo ngày càng được nâng cao, quá trình triển khai tại doanh nghiệp vẫn còn không ít khó khăn. Nhiều doanh nghiệp có nhu cầu cải tiến công nghệ nhưng thiếu thông tin để lựa chọn giải pháp phù hợp; muốn chuyển đổi số nhưng chưa xác định được lộ trình; có ý tưởng phát triển sản phẩm mới nhưng gặp trở ngại trong thử nghiệm, hoàn thiện và thương mại hóa. Hạn chế về nguồn vốn, nhân lực chuyên môn và khả năng kết nối với các tổ chức nghiên cứu, nhà cung cấp công nghệ cũng là những rào cản đáng kể.

Thực tiễn đó cho thấy, bên cạnh nỗ lực tự thân của doanh nghiệp, cần có những tổ chức trung gian hỗ trợ kết nối, tư vấn và thúc đẩy quá trình đổi mới. Đây chính là không gian để Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số phát huy vai trò đồng hành cùng doanh nghiệp ngành Công Thương, góp phần đưa các chủ trương, chính sách về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến gần hơn với thực tiễn sản xuất, kinh doanh.

Với vai trò là cầu nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia và các đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ, Trung tâm hướng tới việc hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận tri thức, kết nối nguồn lực và từng bước nâng cao năng lực đổi mới. Hình ảnh Trung tâm như một người “bà đỡ” cho doanh nghiệp thể hiện ở khả năng đồng hành từ khâu nhận diện nhu cầu, định hướng giải pháp đến kết nối các nguồn lực cần thiết để hiện thực hóa ý tưởng.

Trước hết, Trung tâm có thể phát huy vai trò kết nối nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp với các giải pháp công nghệ phù hợp. Thông qua hoạt động tư vấn, cung cấp thông tin và kết nối chuyên gia, doanh nghiệp có thêm cơ sở để xác định những vấn đề cần ưu tiên giải quyết, lựa chọn công nghệ phù hợp với quy mô, điều kiện sản xuất và khả năng tài chính. Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, giúp hạn chế đầu tư dàn trải và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Cùng với đó, Trung tâm góp phần thúc đẩy kết nối giữa doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, trường đại học và tổ chức khoa học, công nghệ. Việc tăng cường liên kết giữa nghiên cứu và sản xuất sẽ tạo điều kiện để các kết quả nghiên cứu, giải pháp kỹ thuật và công nghệ mới được tiếp cận gần hơn với nhu cầu thị trường. Đồng thời, những bài toán phát sinh từ thực tiễn sản xuất của doanh nghiệp cũng có thể trở thành cơ sở để hình thành các nhiệm vụ nghiên cứu, cải tiến và phát triển công nghệ phù hợp.

Thúc đẩy ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số cũng là một hướng hỗ trợ quan trọng. Chuyển đổi số không đơn thuần là đầu tư phần mềm hay thiết bị, mà đòi hỏi doanh nghiệp đổi mới phương thức quản trị, tổ chức dữ liệu và vận hành quy trình. Việc được tiếp cận thông tin, tư vấn định hướng và kết nối giải pháp phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp từng bước ứng dụng công nghệ vào quản lý sản xuất, quản trị chuỗi cung ứng, kiểm soát chất lượng, chăm sóc khách hàng và phát triển thị trường.

Bên cạnh đó, thông qua việc phổ biến thông tin về cơ chế, chính sách và các chương trình hỗ trợ liên quan, Trung tâm có thể góp phần nâng cao khả năng tiếp cận nguồn lực của doanh nghiệp. Việc hướng dẫn doanh nghiệp tìm hiểu, lựa chọn chương trình phù hợp với nhu cầu và điều kiện thực tế sẽ giúp giảm chi phí tìm kiếm thông tin, đồng thời nâng cao hiệu quả triển khai các hoạt động đổi mới sáng tạo.

Một nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài khác là thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm, giới thiệu các mô hình hay và lan tỏa những sáng kiến có hiệu quả. Những bài học thực tế về cải tiến quy trình, ứng dụng công nghệ, phát triển sản phẩm mới hay nâng cao năng suất có thể trở thành nguồn tham khảo hữu ích cho nhiều doanh nghiệp khác. Qua đó, hoạt động đổi mới sáng tạo từng bước được mở rộng từ những mô hình riêng lẻ thành phong trào có sức lan tỏa trong cộng đồng doanh nghiệp ngành Công Thương.

Vai trò “bà đỡ” của Trung tâm không phải là làm thay doanh nghiệp, mà là giúp doanh nghiệp nhận diện đúng nhu cầu, tiếp cận đúng giải pháp và kết nối hiệu quả với các nguồn lực hỗ trợ. Mục tiêu cuối cùng là hình thành năng lực tự đổi mới, tự thích ứng và phát triển lâu dài trong mỗi doanh nghiệp.

Lan tỏa phong trào đổi mới sáng tạo, kiến tạo cộng đồng doanh nghiệp phát triển bền vững

Để đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực phát triển, cần chuyển từ nhận thức sang hành động, từ các hoạt động phát động đơn lẻ sang quá trình hỗ trợ liên tục, gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.

Trước hết, mỗi doanh nghiệp cần xác định đổi mới sáng tạo là một phần trong chiến lược phát triển. Lãnh đạo doanh nghiệp cần khuyến khích người lao động đề xuất sáng kiến, chủ động rà soát quy trình sản xuất, đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn lực và tìm kiếm các cơ hội ứng dụng công nghệ. Những cải tiến dù nhỏ nhưng có hiệu quả cần được ghi nhận, đánh giá và nhân rộng.

Đồng thời, cần tăng cường hoạt động đào tạo, tư vấn và nâng cao năng lực quản trị đổi mới sáng tạo. Doanh nghiệp không chỉ cần công nghệ, mà còn cần đội ngũ có khả năng nhận diện cơ hội, tổ chức triển khai, quản trị rủi ro và đánh giá kết quả. Sự kết nối giữa doanh nghiệp với chuyên gia, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức hỗ trợ sẽ góp phần hình thành mạng lưới hợp tác hiệu quả, thúc đẩy đưa tri thức và công nghệ vào thực tiễn.

Đối với các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp, hiệu quả cần được nhìn nhận từ những chuyển biến thực chất sau hỗ trợ: công nghệ được ứng dụng, quy trình được cải tiến, năng suất được nâng cao, chi phí được tối ưu và sản phẩm có thêm cơ hội tiếp cận thị trường. Đây cũng là cơ sở để các hoạt động hỗ trợ ngày càng sát nhu cầu, có trọng tâm và phát huy hiệu quả lâu dài.

Trong quá trình đó, Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số có thể tiếp tục phát huy vai trò kết nối hệ sinh thái, thúc đẩy hợp tác và lan tỏa các mô hình đổi mới sáng tạo phù hợp với điều kiện của doanh nghiệp ngành Công Thương. Việc lấy nhu cầu doanh nghiệp làm điểm xuất phát, lấy hiệu quả ứng dụng làm thước đo và lấy khả năng nhân rộng làm mục tiêu sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động hỗ trợ, tạo thêm động lực để doanh nghiệp chủ động đổi mới.
Về lâu dài, sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức hỗ trợ, cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng doanh nghiệp sẽ tạo nền tảng để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với sản xuất, kinh doanh. Trong hệ sinh thái đó, doanh nghiệp là chủ thể trung tâm, còn các tổ chức hỗ trợ đóng vai trò kết nối, định hướng và tạo điều kiện để các ý tưởng có cơ hội trở thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị kinh tế cụ thể.

Tôn vinh doanh nhân hôm nay, kiến tạo giá trị cho ngày mai

Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10 không chỉ là dịp ghi nhận những đóng góp của cộng đồng doanh nghiệp đối với sự phát triển của đất nước, mà còn là cơ hội khơi dậy khát vọng vươn lên, tinh thần tiên phong và trách nhiệm đổi mới của đội ngũ doanh nhân trong giai đoạn phát triển mới.

Đối với doanh nghiệp, yêu cầu đặt ra là tiếp tục phát huy bản lĩnh, chủ động nắm bắt cơ hội, đầu tư cho công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và không ngừng cải tiến phương thức sản xuất, kinh doanh. Đối với các cơ quan quản lý và tổ chức hỗ trợ, nhiệm vụ là tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp, tăng cường kết nối nguồn lực và tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận tri thức, công nghệ và các chương trình hỗ trợ phù hợp.

Với Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số, việc tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa chính sách với thực tiễn, giữa công nghệ với sản xuất, giữa ý tưởng với thị trường sẽ góp phần tạo thêm động lực để doanh nghiệp ngành Công Thương đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Một nền kinh tế có sức cạnh tranh cao cần những doanh nghiệp mạnh. Một cộng đồng doanh nghiệp mạnh cần những doanh nhân có tầm nhìn, bản lĩnh và tinh thần đổi mới. Và để những phẩm chất ấy chuyển hóa thành thành quả bền vững, cần có một hệ sinh thái hỗ trợ hiệu quả, thấu hiểu nhu cầu và đồng hành cùng doanh nghiệp trên từng bước phát triển.

Nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10, trân trọng ghi nhận và tôn vinh những đóng góp của cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam đối với sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội đất nước. Chúc các doanh nghiệp tiếp tục vững vàng trước thách thức, chủ động nắm bắt cơ hội, không ngừng đổi mới và phát triển thịnh vượng.

Tôn vinh doanh nhân hôm nay không chỉ là ghi nhận những giá trị đã tạo ra, mà còn là cùng nhau kiến tạo những giá trị mới cho ngày mai. Với tinh thần đổi mới sáng tạo và sự đồng hành hiệu quả của các tổ chức hỗ trợ, doanh nghiệp Việt Nam sẽ có thêm nền tảng để vươn tầm, đóng góp tích cực vào sự phát triển nhanh và bền vững của ngành Công Thương cũng như nền kinh tế đất nước.

Thực hiện: Hiển Bùi