Thông tư số 64/2026/TT-BCT: Bước chuyển mình số hóa trong quản lý và kiểm toán năng lượng hiệu quả tại Việt Nam

Ngày 30/9/2026, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 64/2026/TT-BCT quy định về việc lập kế hoạch, báo cáo sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, áp dụng mô hình quản lý năng lượng và thực hiện kiểm toán năng lượng. Có hiệu lực từ ngày 20/11/2026 thay thế Thông tư 25/2020/TT-BCT, thông tư mới đánh dấu bước đột phá mạnh mẽ về số hóa quy trình quản trị năng lượng quốc gia, đồng thời mở ra cơ hội tối ưu hóa sản xuất cho các tổ chức, doanh nghiệp trong thời đại chuyển đổi số.

Đẩy mạnh số hóa dữ liệu trên Hệ thống Dữ liệu Năng lượng Quốc gia

Điểm nhấn quan trọng hàng đầu của Thông tư 64/2026/TT-BCT là việc toàn bộ quy trình tổng hợp, đăng ký kế hoạch và báo cáo đều được đồng bộ hóa trực tuyến trên Trang thông tin điện tử về Cơ sở dữ liệu sử dụng năng lượng quốc gia: http://dataenergy.vn. Cụ thể:

– Báo cáo tình hình tiêu thụ năng lượng năm trước (Mẫu 1.1): Cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm và đơn vị sử dụng ngân sách có mức tiêu thụ từ 100.000 kWh/năm trở lên hoàn thành trước ngày 15 tháng 01.

– Kế hoạch năm và Báo cáo thực hiện kế hoạch năm (Mẫu 1.2 – 1.8): Nộp trước ngày 30 tháng 4 hằng năm.

– Kế hoạch 5 năm và Báo cáo chu kỳ 5 năm (Phụ lục II): Nộp trước ngày 30 tháng 4 của năm đầu tiên trong chu kỳ.

Sự liên kết thông tin trực tiếp giữa cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị điện lực và doanh nghiệp không chỉ bảo đảm tính minh bạch, nhất quán của dữ liệu mà còn giảm tải tối đa thủ tục hành chính giấy tờ truyền thống.

Chuẩn hóa quy trình 6 bước trong Kiểm toán Năng lượng

Đối với các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, chế độ kiểm toán năng lượng bắt buộc định kỳ 3 năm/lần tiếp tục được thực thi nghiêm ngặt. Tuy nhiên, Phụ lục III của Thông tư 64 đã chuẩn hóa rõ nét quy trình chuyên nghiệp theo 6 bước:

– Lập kế hoạch kiểm toán năng lượng: Thống nhất phạm vi, mục tiêu, ranh giới và thành lập nhóm kiểm toán.

– Khảo sát, thu thập dữ liệu có sẵn: Tổng hợp hồ sơ kỹ thuật, hóa đơn, nhật ký vận hành 3 năm gần nhất.

– Đo kiểm và đánh giá hiện trường: Sử dụng trang thiết bị đo đạc chuyên dụng để đánh giá hiệu suất phụ tải thực tế của hệ thống điện, nhiệt, hơi, khí nén, HVAC.

– Phân tích kỹ thuật & kinh tế: Xây dựng sơ đồ cân bằng năng lượng, phân loại giải pháp theo 3 nhóm (không chi phí, chi phí thấp, đầu tư lớn) và tính toán thời gian hoàn vốn, giảm phát thải khí nhà kính.

– Lập báo cáo kiểm toán: Trình bày chuẩn hóa theo các chương quy định.

– Nghiệm thu báo cáo: Thống nhất với doanh nghiệp và gửi về cơ quan quản lý qua hệ thống trực tuyến trong vòng 30 ngày kể từ khi phát hành.

Mô hình Quản lý Năng lượng: Động lực cho Đổi mới sáng tạo tại Doanh nghiệp

Thông tư 64/2026/TT-BCT cũng đặt ra yêu cầu toàn diện về áp dụng mô hình quản lý năng lượng (khuyến khích theo chuẩn ISO 50001). Đây không chỉ là nghĩa vụ tuân thủ pháp luật mà chính là chiếc chìa khóa giúp doanh nghiệp đổi mới quy trình, số hóa hệ thống giám sát thời gian thực và quản trị rủi ro chi phí vận hành.

Các nội dung cốt lõi bao gồm: ban hành chính sách năng lượng; bổ nhiệm cán bộ quản lý năng lượng có chứng chỉ; chuẩn hóa hệ thống đo đếm và thiết lập đường cơ sở năng lượng (Energy Baseline); định kỳ đào tạo nâng cao nhận thức cho người lao động.

Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số: Người bạn đồng hành cùng Doanh nghiệp

Để hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp địa phương thích ứng kịp thời với các quy định mới tại Thông tư 64/2026/TT-BCT, Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số sẵn sàng đồng hành cung cấp các dịch vụ chuyên môn trong thời gian tới, cụ thể:

– Tư vấn và triển khai dịch vụ kiểm toán năng lượng đạt chuẩn kỹ thuật của Bộ Công Thương.

– Hướng dẫn thiết lập hệ thống giám sát năng lượng thông minh (IoT/Energy Dashboard) và số hóa báo cáo trên cổng dataenergy.vn.

– Tư vấn xây dựng mô hình quản lý năng lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 50001:2019.

– Tổ chức tập huấn, đào tạo nâng cao năng lực cho đội ngũ kỹ thuật và cán bộ quản lý năng lượng tại cơ sở.

Thực hiện: Hiển Bùi