Tăng cường vai trò Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khuyến công trong ứng dụng KHCN cho công nghiệp nông thôn

Nâng cao vai trò của Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khuyến công trong hỗ trợ ứng dụng Khoa học công nghệ cho các cơ sở công nghiệp nông thôn

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là yếu tố quyết định sự phát triển của các quốc gia, là điều kiện tiên quyết để Việt Nam phát triển hùng cường. Các cơ sở công nghiệp nông thôn, dù đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương, vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức về năng lực công nghệ và khả năng tiếp cận các tiến bộ khoa học kỹ thuật. Chính vì vậy, việc nâng cao vai trò của Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khuyến công (IDTC) trong việc hỗ trợ ứng dụng khoa học công nghệ cho các cơ sở này là vô cùng cần thiết.

Hình ảnh Logo của Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khuyến công

Bối cảnh chính sách và tầm quan trọng của Khoa học Công nghệ

Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách để đẩy mạnh ứng dụng, phát triển khoa học, công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tuy nhiên, tốc độ và sự bứt phá về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo quốc gia còn chậm, tiềm lực và trình độ khoa học, công nghệ quốc gia còn khoảng cách so với các nước phát triển. Do đó, việc phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo được xác định là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại.

Nghị định số 45/2012/NĐ-CP và Nghị định 235/2025/NĐ-CP của Chính phủ về khuyến công đã quy định các chính sách khuyến khích, hỗ trợ các tổ chức, cá nhân tham gia phát triển sản xuất công nghiệp nông thôn, áp dụng sản xuất sạch hơn trong công nghiệp. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để IDTC triển khai các hoạt động hỗ trợ.

Vai trò và chức năng của Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khuyến công (IDTC)

Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khuyến công là đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương. Trung tâm có chức năng thực hiện các chương trình, đề án khuyến công, đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững trong công nghiệp và thương mại.

Cụ thể, IDTC có các phòng chuyên môn như:

• Phòng Khoa học, công nghệ và Đổi mới sáng tạo.
• Phòng Khuyến công và Tư vấn phát triển công thương.
• Phòng Tiết kiệm năng lượng và Phát triển bền vững.

Với cơ cấu này, IDTC có vị trí thuận lợi để đóng vai trò trung tâm trong việc:

• Cung cấp thông tin và tư vấn: IDTC có thể cung cấp thông tin về các chính sách, quy định, chương trình hỗ trợ liên quan đến đổi mới sáng tạo và khuyến công, cũng như tư vấn các giải pháp ứng dụng khoa học công nghệ phù hợp cho các cơ sở công nghiệp nông thôn.

• Thúc đẩy chuyển giao công nghệ: IDTC có thể đóng vai trò cầu nối, hỗ trợ các cơ sở công nghiệp nông thôn tiếp cận và chuyển giao các công nghệ mới, đặc biệt là các công nghệ phục vụ sản xuất sạch hơn và tiết kiệm năng lượng.
• Hỗ trợ tài chính và nguồn lực: Thông qua các chương trình khuyến công quốc gia và địa phương, IDTC có thể hướng dẫn các cơ sở công nghiệp nông thôn tiếp cận nguồn kinh phí hỗ trợ, bao gồm cả kinh phí để đầu tư máy móc, thiết bị, công nghệ mới. Chính phủ cũng khuyến khích các tổ chức tín dụng ưu tiên nguồn vốn tín dụng cho doanh nghiệp tư nhân, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, để đầu tư máy móc, thiết bị, công nghệ mới, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số.
• Đào tạo và nâng cao năng lực: Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn để nâng cao trình độ quản lý, kỹ năng công nghệ cho cán bộ, người lao động tại các cơ sở công nghiệp nông thôn, giúp họ làm chủ công nghệ và đổi mới quy trình sản xuất. Nghị quyết của Bộ Chính trị cũng nhấn mạnh việc tăng cường đầu tư, đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, bảo đảm nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Hình ảnh cán bộ của IDTC tham gia các khóa đào tạo tập huấn nhằm nâng cao năng lực

Giải pháp nâng cao vai trò

Để nâng cao vai trò của IDTC trong việc hỗ trợ ứng dụng khoa học công nghệ cho các cơ sở công nghiệp nông thôn, cần tập trung vào các giải pháp sau:

1. Chủ động tiếp cận và khảo sát nhu cầu: IDTC sẽ chủ động tiếp cận các cơ sở công nghiệp nông thôn để nắm bắt nhu cầu thực tế về ứng dụng khoa học công nghệ, từ đó xây dựng các chương trình hỗ trợ phù hợp và hiệu quả.
2. Đẩy mạnh truyền thông và phổ biến thông tin: Tăng cường các hoạt động truyền thông về lợi ích của ứng dụng khoa học công nghệ, các chính sách hỗ trợ và các mô hình thành công để tạo động lực cho các cơ sở công nghiệp nông thôn.
3. Tăng cường liên kết và hợp tác: Kết nối các cơ sở công nghiệp nông thôn với các viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia và các doanh nghiệp công nghệ cao để thúc đẩy chuyển giao và ứng dụng công nghệ. Các địa phương có thể sử dụng ngân sách để hỗ trợ chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp, vườn ươm công nghệ, dành quỹ đất cho các doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thuê.
4. Phát triển đội ngũ chuyên gia tư vấn: Nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ của IDTC để có thể tư vấn chuyên sâu, hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp tại các cơ sở sản xuất.
5. Xây dựng cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả: Định kỳ đánh giá hiệu quả của các chương trình hỗ trợ để kịp thời điều chỉnh và tối ưu hóa các hoạt động của Trung tâm.

Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khuyến công có vai trò chiến lược trong việc thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ tại các cơ sở công nghiệp nông thôn, góp phần hiện đại hóa nông thôn và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Bằng việc triển khai đồng bộ các giải pháp, IDTC sẽ thực sự trở thành một điểm tựa vững chắc cho sự phát triển bền vững của công nghiệp nông thôn Việt Nam.

Thực hiện: Minh Hiển – Phòng KHCN